Osoby w kryzysie emocjonalnym, jak rozpoznać, jak rozmawiać i gdzie szukać pomocy
Kryzys emocjonalny może dotknąć każdego, niezależnie od wieku, sytuacji życiowej czy wykonywanego zawodu. Najczęściej dotyczy osób, które przez długi czas zmagają się z nadmiernym stresem, stratą, problemami rodzinnymi, zawodowymi, zdrowotnymi, lub finansowymi. Wczesne zauważenie sygnałów ostrzegawczych oraz właściwa reakcja otoczenia mogą uratować zdrowie, a nawet życie
Osobie w kryzysie psychicznym może być trudno poprosić inne osoby o pomoc, ponieważ nie będzie chciała zwracać na siebie uwagi, czy być dla innych ciężarem. Może również uważać, że jej problemy są błahe i powinna sama sobie z nimi poradzić. Z tego względu tak ważne, aby być uważnym na zmiany w zachowaniu naszych najbliższych, jak również kolegów czy koleżanek sugerujące możliwy kryzys. Pamiętajmy, że niepokojące objawy mogą pojawiać się stopniowo lub nagle. Szczególną uwagę powinny zwrócić:
• wycofanie z kontaktów społecznych, izolowanie się,
• silne wahania nastroju, drażliwość, płaczliwość,
• wypowiedzi świadczące o bezradności („nie mam już siły”, „to nie ma sensu”),
• zaniedbywanie obowiązków, wyglądu, zdrowia,
• nadużywanie alkoholu lub leków,
• rozdawanie rzeczy osobistych, porządkowanie spraw,
• wypowiedzi o chęci zrobienia sobie krzywdy lub odebrania życia – nawet wypowiedziane żartem.
Każdy z tych zmian powinna nas zaniepokoić i należy podejść do niej poważnie. W kryzysie emocjonalnym pomocne może być umiejętne towarzyszenie osobie nim dotkniętej, znalezienie dla niej czasu, gotowość do rozmowy i zaoferowania wsparcia. Rozmowa ma ogromne znaczenie. Najważniejsze jednak jest okazanie uwagi i wsparcia:
• słuchaj spokojnie, bez oceniania,
• mów prostym, empatycznym językiem,
• nazwij to, co widzisz: „Widzę, że jest Ci bardzo trudno”,
• zachęcaj do szukania pomocy, ale nie naciskaj,
• pozostań przy tej osobie – nie zostawiaj jej samej w silnym kryzysie.
Częstym błędem w rozmowach z osobą w kryzysie psychicznym jest ocenianie jej z góry. Nie znając sytuacji, wypowiadamy często komunikaty, które mogą być krzywdzące i pogarszające stan drugiej osoby, z kolei nam się wydaje, że będą one determinujące do działania. Właśnie dlatego, niektóre słowa, choć często wypowiadane w dobrej wierze, mogą pogłębić kryzys:
• „Weź się w garść”
• „Inni mają gorzej”
• „Musisz być silny/silna”
• „Przesadzasz”
• „Jakoś to będzie”
• „Masz dla kogo żyć”
W ten sposób wypowiadane sformułowania tak naprawdę bagatelizują emocje osoby dotkniętej kryzysem emocjonalnym i mogą sprawić, że ta osoba zamknie się w sobie.
Każda osoba doświadcza kryzysu psychicznego w inny sposób. Nie zawsze będziemy w stanie pomóc naszym bliskim z braku kompetencje czy siły, dlatego w takim przypadku pomoc profesjonalisty będzie najlepszym rozwiązaniem. Bez zgody osoby dotkniętej kryzysem nic sami nie zrobimy, dlatego warto jest:
• zachęć do kontaktu ze specjalistą (psycholog, psychiatra),
• zaproponuj pomoc w umówieniu wizyty,
• pomóż znaleźć numery telefonów wsparcia,
• jeśli sytuacja wydaje się poważna – reaguj natychmiast.
Natychmiast dzwoń pod numer alarmowy 112, gdy:
• osoba mówi wprost, że chce sobie coś zrobić,
• ma plan odebrania sobie życia,
• jest pod wpływem alkoholu lub środków odurzających i grozi sobie, lub innym,
• jej stan psychiczny gwałtownie się pogarsza,
• nie ma z nią kontaktu lub zachowuje się w sposób zagrażający życiu.
Taka reakcja może uratować zdrowie i życie.
Gdzie szukać pomocy
• numer alarmowy 112 – w sytuacjach zagrożenia życia,
• Centrum Wsparcia 800 70 22 22 – całodobowo,
• Telefon Zaufania dla Dorosłych 116 123,
• lokalne placówki ochrony zdrowia i pomocy społecznej.
Kryzys emocjonalny nie jest chwilową słabością, lecz sygnałem ostrzegawczym dla otoczenia, że ktoś potrzebuje pomocy. Nasza rozmowa i szybka reakcja mogą uratować czyjeś życie. Jeśli zauważymy, że ktoś obok nas cierpi, nie bądźmy obojętni.